Jeszcze chwilę temu pies przynosił zabawkę i zachęcał do kolejnego rzutu, a teraz leży kilka metrów dalej, jakby wspólna zabawa przestała go interesować. Podczas głaskania bywa podobnie – ułożył się obok człowieka… a po chwili wstał i odszedł.
Łatwo odczytać to jako znudzenie albo psi foch.
Ludzie robią przecież to samo. Możemy świetnie bawić się podczas rozmowy, a po pewnym czasie chcieć wrócić do domu. Sympatia do rozmówcy nie znika, kończy się tylko ochota na dalsze siedzenie przy stole.
Dla opiekuna decyzja o odejściu wydaje się nagła, ale często poprzedza ją kilka cichszych sygnałów, które dla komfortu pupila warto nauczyć się zauważać.
W tym artykule często będziemy porównywać zachowania psów do zachowań ludzi. Okazuje się, że czworonogi są w pewnych kwestiach zaskakująco podobne do nas 😉
Czy pies może mieć dość przyjemnej rzeczy?
Oczywiście. Przyjemna czynność nie pozostaje przyjemna bez końca.
Zabawa podnosi poziom pobudzenia i męczy fizycznie. Podczas biegania za piłką pies wykonuje gwałtowne zwroty. Szarpanie wymaga ciągłego napinania mięśni. Pies czasem nadal chce się bawić, chociaż jego ciało potrzebuje już odpoczynku.
Dotyk również może z czasem stać się męczący. Początkowo głaskanie jest przyjemne. Po kilku minutach powtarzający się ruch dłoni zaczyna przeszkadzać, zwłaszcza gdy pies jest zmęczony albo próbuje zasnąć. Znamy to z własnego doświadczenia – nawet masaż w najlepszym studiu relaksu będzie męczący, gdy wykupimy zbyt długą sesję.
Każdy pies ma inny próg. Jeden przez kilkanaście minut będzie wracał z piłką. Drugiemu wystarczą dwa rzuty. Różnice pojawiają się także u tego samego zwierzęcia – po spokojnym dniu pies może długo domagać się kontaktu, ale po wizycie u weterynarza szybciej wybierze samotny odpoczynek na ukojenie nerwów.
Rozpoczęcie kontaktu oznacza zgodę na ten konkretny moment. Pies nie deklaruje: róbmy to tak długo, jak zechce człowiek.
Pies mówi „wystarczy” wcześniej, niż odchodzi
Rozmawiasz z osobą, która zaczyna odpowiadać coraz krócej. Cicho wzdycha, gdy kontynuujesz mówienie. Wkłada ręce do kieszeni i przestępuje z nogi na nogę. Domyślisz się, że chce już skończyć dyskusję – nie musi Ci tego ogłaszać.
Pies też rzadko zaczyna od demonstracyjnego odejścia. Najpierw jego zaangażowanie słabnie. Przy szarpaniu chwyt staje się płytszy, a powrót do zabawki zajmuje coraz więcej czasu. Podczas aportowania pies może zatrzymać się przy piłce i nie przynieść jej z powrotem.
Podczas głaskania sygnały są bardziej subtelne. Pies odwraca głowę lub przesuwa ciężar ciała poza zasięg dłoni. Czasem oblizuje nos. Innym razem zastyga i uważnie obserwuje rękę.
Opiekun często nie dostrzega tych zmian, ponieważ sam skupia się na czymś innym. Głaszcze psa podczas oglądania filmu. Rzuca zabawkę kolejny raz, odruchowo, zanim sprawdzi, czy zwierzę nadal na nią czeka. Warto więc trenować uważność w kontakcie z pupilem, by nie przedłużać psu dyskomfortu.
Nie wszystkie psy korzystają z takiej samej kolejności sygnałów. Jeden długo próbuje delikatnie zakończyć kontakt. Inny od razu wstaje. Co ważne: pies, który wcześniej przekonał się, że jego subtelne reakcje są ignorowane, może szybciej sięgać po wyraźniejszy komunikat.
Głaskanie, którego pies wcale nie chce
Sam fakt, że pies podszedł, nie zawsze oznacza prośbę o dotyk. Czasem chce położyć się blisko człowieka. Może też przyjść sprawdzić, czym opiekun się zajmuje. Ktoś siadający obok nas na kanapie nie zaprasza automatycznie do przytulania – psia obecność również może oznaczać wyłącznie potrzebę ogólnej bliskości.
Spokojne znoszenie dotyku też nie musi oznaczać przyjemności. Człowiek podczas zbyt długiego uścisku nieruchomieje i czeka, aż druga osoba w końcu go puści. Pies również może zastygnąć, próbując przeczekać niechciany kontakt, zamiast od razu odejść.
Duże znaczenie przy głaskaniu ma miejsce dotyku – zbadał to zespół niemieckiej naukowczyni Franziski Kuhne. W jej eksperymencie uczestniczyło 47 domowych psów, dotykanych na dziewięć różnych sposobów. Każda próba trwała 30 sekund. Zachowania określane przez badaczy jako uspokajające lub zastępcze były najbardziej widoczne podczas dotykania okolic głowy i łap. Nie wszystkie psy to lubią.
W sprawdzeniu, które miejsca lubi Twój pies, pomaga prosty test. Pogłaszcz psa przez kilka sekund, po czym zatrzymaj dłoń. Poczekaj, aż sam zdecyduje, co zrobić dalej. Jeśli przybliży się do ręki, prosząc o kolejną porcję czułości, trafiłeś dobrze. Jeśli nie zrobi tego, tylko znieruchomieje i będzie patrzył podejrzliwie, zapamiętaj, że tamto miejsce głaskania niezbyt mu się podoba.
Szczególnej uwagi wymaga nagła zmiana w preferencjach psa. Pies wcześniej lubił dotyk w danym miejscu, a teraz konsekwentnie się odsuwa. Może również spoglądać w stronę dłoni, jakby pilnował jej ruchu. Takie zachowanie bywa jednym z pierwszych sygnałów bólu. Dlatego, jeśli pies reaguje nerwowo na dotykanie grzbietu albo nie pozwala zbliżyć się do łapy, należy zacząć od kontroli u lekarza weterynarii.
Podczas zabawy też obowiązują granice
Na parkiecie ludzie przestają tańczyć, żeby odpocząć. Jeżeli partner po chwili wraca, można bawić się dalej, ale jeśli siada przy stoliku, nie ciągniemy go ponownie za rękę. To samo obowiązuje w kontakcie z psem.
Psia zabawa też nie utrzymuje przez cały czas tego samego tempa – po intensywnej rundzie pies może się zatrzymać, rozejrzeć albo przez chwilę węszyć. Taka pauza pozwala mu złapać oddech i sprawdzić, czy nadal ma ochotę na kontakt.
Samo zatrzymanie nie musi więc oznaczać końca. W badaniu zespołu Sarah-Elizabeth Byosiere, przeprowadzonym z udziałem 16 dorosłych psów, ukłony zabawowe najczęściej pojawiały się właśnie po krótkich przerwach. Po takim geście najczęściej rozpoczynała się kolejna aktywna faza zabawy.
Najważniejsze jest nie samo przerwanie zabawy, lecz to, co pies robi później. Jeśli ponownie chwyta zabawkę albo wyraźnie zaprasza do kontaktu, można rozpocząć kolejną rundę. Gdy odchodzi na legowisko lub zajmuje się czymś innym, zabawa dobiegła końca.
Podczas zabawy dwóch psów trzeba zwracać uwagę na zachowanie obu uczestników. Kiedy jeden robi przerwę, drugi powinien zostawić mu trochę przestrzeni. Kontakt może rozpocząć się ponownie pod warunkiem, że pies, który wcześniej się wycofał, sam wróci z zaproszeniem do zabawy.
Co się dzieje, kiedy łagodne psie „nie” nie działa?
Człowiek najpierw prosi: przestań. Gdy druga osoba go ignoruje, kolejny komunikat pada głośniej – trudno później uczciwie twierdzić, że podniesiony głos pojawił się bez żadnej zapowiedzi.
U psa mechanizm wygląda podobnie. Najpierw odsuwa głowę. Jeśli ręka nadal za nim podąża, ciało się napina. Warczenie może być wyraźniejszym ostrzeżeniem, a kłapnięcie kolejnym etapem eskalacji.
Nie wszystkie psy sygnalizują dyskomfort w tej samej kolejności. Ból znacznie przyspiesza reakcję. Liczą się też wcześniejsze doświadczenia – pies, którego delikatne komunikaty regularnie ignorowano, zacznie szybciej przechodzić do stanowczych.
Gdy pies warczy, trzeba natychmiast przerwać kontakt i zwiększyć dystans. Jeśli reakcja powtarza się podczas zwykłego dotyku, pierwszym krokiem powinna być kontrola u lekarza weterynarii. Po wykluczeniu bólu można skonsultować się z behawiorystą.
Czy trzeba pozwalać psu zawsze odejść?
Podczas dobrowolnego kontaktu odpowiedź brzmi: tak. Pies powinien móc zakończyć głaskanie i odejść z zabawy w każdej chwili.
Inaczej wygląda pielęgnacja, której nie da się całkowicie uniknąć, na przykład czesanie lub obcinanie pazurów. Do takich czynności najlepiej przygotowywać go wcześniej, w krótkich sesjach niezwiązanych z pilną potrzebą wykonania całego zabiegu.
Smaczek podany w dobrym momencie pomaga utrwalić prosty schemat: krótki, łatwy etap zabiegu się kończy, a zaraz potem wydarza się coś przyjemnego.
Tak to wygląda na przykładzie czesania:
- Przygotuj kilka małych kawałków kabanosa For Good Moments i odłóż je w zasięgu ręki.
- Zacznij od fragmentu ciała, którego czesanie pies znosi bez napięcia (zwykle są to boki). Na początku wystarczą dwa spokojne ruchy szczotką.
- Odłóż szczotkę i podaj jeden kawałek kabanosa. Daj psu chwilę przerwy na jedzenie.
- Jeśli zostaje obok i jego ciało jest rozluźnione, możesz wykonać kolejną krótką serię – tym razem przeciągnij szczotką cztery razy i podaj kolejny kawałek.
- W następnych sesjach stopniowo czesz większy fragment sierści przed podaniem nagrody.
Pies potrzebuje miejsca, w którym naprawdę może odpocząć
Możliwość odejścia niewiele daje, jeśli człowiek za każdym razem rusza za psem. Zwierzę powinno mieć w domu miejsce wolne od dalszych prób kontaktu.
Najczęściej jest to legowisko ustawione poza głównym przejściem. Niektóre psy wybierają przestrzeń pod stołem albo za fotelem – jeśli jest bezpieczna, można pozwolić im z niej korzystać.
Gdy masz w domu więcej miejsca, rozważ zamontowanie bramki oddzielającej część pokoju. Pies nadal widzi domowników, ale zyskuje fizycznie zabezpieczoną przestrzeń.
Naucz się zauważać moment przed „wystarczy”
Kiedy dobrze znamy człowieka, rozpoznajemy jego zmęczenie bez bezpośredniego komunikatu – widzimy choćby, że odlatuje myślami i zamiast z nami rozmawiać przegląda coś na telefonie.
Z psem można nauczyć się tego samego. Jeden przed odejściem zaczyna poruszać się wolniej. Inny po prostu przestaje wracać po zabawkę.
Zwróć uwagę, przy którym ruchu pies odsuwa głowę, i obserwuj, jak długo bawi się z pełnym zaangażowaniem. Po kilku podobnych sytuacjach jego sposób kończenia kontaktu stanie się łatwiejszy do rozpoznania.
Nagłe pojawienie się nowych zachowań wymaga osobnej uwagi. Pies dotąd chętnie bawił się szarpakiem, a teraz szybko go puszcza i nie chce ponownie chwycić? Przyczyną może być ból zęba. Podobnie jest z unikaniem dotyku. Jeżeli pies zaczął reagować inaczej bez wyraźnej zmiany w otoczeniu, dobrze skonsultować jego zdrowie.
Podsumowanie
Odejście w trakcie głaskania czy zabawy nie jest odrzuceniem człowieka. Pies po prostu uznał, że na tę chwilę wystarczy.
Gdy człowiek szanuje ten komunikat, pies nie musi wyrażać swojego dyskomfortu bardziej stanowczo. Obserwuj zachowanie pupila, a szybko zauważysz, gdzie są jego granice.
Podczas nauki tolerancji niekomfortowych czynności warto sięgnąć po kabanosy For Good Moments. Podzielone na małe kawałki pomogą nagradzać kolejne postępy i budować dobre skojarzenia z dotykiem. Zamów For Good Moments w sklepie Uniszk
